Bezprawniczenia.pl-3.png

Jak ustalić liczebność związku zawodowego?

Refleksje z postępowań sądowych cz. 1
Blisko rok temu wprowadzono najszerszą od niemal 30 lat zmianę przepisów regulujących funkcjonowanie związków zawodowych. Niestety - wątpliwości, które pojawiały się przy wprowadzaniu nowych przepisów, pozostały aktualne. Interpretacja przepisów ustawy dotyczących procedur ustalania liczebności i reprezentatywności organizacji związkowych nie należy do najłatwiejszych zadań. Mimo że sądy już w połowie ubiegłego roku odnotowały wpływ pierwszych wniosków o ustalenie liczebności organizacji związkowej, nadal znaczna część postępowań jest w toku, a wśród głosów komentatorów pojawiają się dylematy dotyczące wpływu takich postępowań na relacje między pracodawcami, a związkami zawodowymi.
 
W tym – premierowym :) - wydaniu newslettera bezprawniczenia przeczytasz o tym:
 
  1.  jak związek zawodowy ma prowadzić sprawozdawczość w zakresie liczby członków,
     
  2. których pracowników zalicza się do członków związku określając jego liczebność,
     
  3. jak pracodawca powinien złożyć zastrzeżenie do zgłoszonej liczby członków.

Zmiany w sprawozdawczości

Od 2019 r. organizacje związkowe inaczej spełniają obowiązek informacyjny. Przepis art. 25 (1) ustawy o związkach zawodowych wprowadził nowe zasady ustalania liczebności zakładowych organizacji związkowych (ZOZ). Ustalenie liczebności związku jest konieczne dla uzyskania statusu zakładowej organizacji związkowej. Ma to kluczowe znaczenie w odniesieniu do szeregu uprawnień – np. w toku negocjacji zbiorowych (w tym wdrażania regulacji wewnętrznych takich jak regulamin pracy). 

 

Znacznej zmianie uległ termin przedstawiania pracodawcy informacji o liczbie członków ZOZ. Podczas gdy do stycznia 2019 r. informacja taka zgłaszana była pracodawcy co kwartał (była aktualizowana aż 4 razy w ciągu roku kalendarzowego), tak w myśl nowych zasad jest ona podawana zaledwie 2 razy w roku – według stanu na dzień 30 czerwca i 31 grudnia, w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po wskazanych okresie (tj. do 10 lipca oraz do 10 stycznia).

Kto może być członkiem związku?

Do końca grudnia 2018 r. członkiem związku zawodowego mogła być wyłącznie osoba zatrudniona w Spółce na podstawie stosunku pracy. Obecnie (z pewnymi wyłączeniami) wskazana grupa została rozszerzona także o „inne niż pracownicy osoby wykonujące pracę zarobkową”, tj. osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych – np. zlecenia, o dzieło, o świadczenie usług, a także prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, jeżeli świadczą pracę osobiście (tzw. osoby samozatrudnione). 

Rozszerzenie kręgu podmiotów – członków ZOZ jest skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2015 r. (sygn. akt K 1/13). Wskazane osoby – zatrudnione na umowach cywilnoprawnych - mogą być zaliczone do liczby członków związku, jeżeli należą do organizacji związkowej i świadczą pracę na rzecz pracodawcy przez co najmniej 6 miesięcy. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że zakres regulacji z ustawy o związkach zawodowych dopuszczających jedynie pracowników do tworzenia i wstępowania w organizacje związkowe jest zbyt wąski w porównaniu z gwarancjami konstytucyjnymi (art. 12 i art. 59 ust. 1).

Konsekwentnie, jako że wskazane osoby mogą być członkami ZOZ, należy je uwzględniać także przy wykonywaniu obowiązku informacyjnego w zakresie liczebności związku zawodowego.

Oczywistym następstwem przyznania osobom współpracującym z przedsiębiorcą na podstawie umów cywilnoprawnych, jest objęcie wskazanych osób środkami ochrony przed nierównym traktowaniem ze względu na przynależność związkową, jak i przed negatywnymi konsekwencjami z powodu pełnionej przez nich funkcji lub statusu związkowego. Skoro bowiem takie mechanizmy przysługiwały dotąd działaczom związkowym i członkom organizacji związkowych będących pracownikami, to poprzez nadania uprawnień do tworzenia i zrzeszania się w związkach zawodowych także innemu kręgowi podmiotów świadczących prace zarobkową, koniecznym stało się rozszerzenie wskazanej ochrony również na nie.

 

 

Co wynika ze zmienionych przepisów, do liczby członków może zostać tylko ten pracownik, który należy tylko do jednej organizacji związkowej lub złożył oświadczenie o woli uwzględnienia jego członkostwa w zakresie konkretnego związku. Przy obliczaniu liczby członków niedozwolone jest więc m.in. podwójne członkostwo. To słuszne rozwiązanie – odmienna regulacja prowadziłaby do mnogości organizacji posiadających cechę reprezentatywności.

Wszelkie zmiany w zakresie liczebności w trakcie półrocznego obowiązywania stanu podanego na dzień 30 czerwca lub 31 grudnia (nawet warunkujące nabycie lub utratę uprawnienia organizacji związkowej) dochodzą do skutku dopiero przy spełnianiu obowiązku informacyjnego w kolejnym okresie sprawozdawczym.

Nowopowstałe organizacje związkowe pierwszą informację o swojej liczebności muszą przedstawić pracodawcy w terminie 2 miesięcy od dnia utworzenia według stanu na dzień jej podania. Nie zwalnia ich to jednak z obowiązku informacyjnego, tj. podania stanu liczebności na dzień 30 czerwca oraz 31 grudnia).

Jak pracodawca powinien złożyć zastrzeżenie?

Gdy już ZOZ przedstawi pracodawcy informację o liczebności pracodawca lub działająca u niego inna organizacja związkowa mogą złożyć pisemne zastrzeżenia co do tej liczby

 

Może to zrobić:

  1. każdy odrębnie 
     

  2. w terminie 30 dni (liczonym od momentu poinformowania) przez ZOZ o liczbie członków. 

W przypadku tej procedury, przepisy ustawy o związkach nie są niestety bardzo precyzyjne. Brakuje w szczególności regulacji, która wskazywałaby na konieczne elementy zastrzeżenia. Dlatego też często spotykaną praktyką jest podnoszenie zastrzeżenia bez wskazywania jakiejkolwiek przyczyny jego zgłoszenia. Bywa tak, że pracodawca nie ma zastrzeżeń co do liczby członków, ale korzysta z tego uprawnienia, bo przepisy nie nakładają tu żadnych obostrzeń. 

Można by pokusić się nawet o stwierdzenie, że pracodawca, który w zastrzeżeniu – a dalej i w postępowaniu sądowym – nie potrafi wskazać merytorycznie na żadne zastrzeżenia, nadużywa swojego prawa, co będzie prowadziło do oddalania jego wniosku. Czas pokaże, czy sądy będą dochodzić do takich wniosków.

Drugim istotnym problemem jest rozmiar badanego związku zawodowego. Przy organizacji związkowej liczącej dla przykładu 15 członków można przesłuchać wszystkich członków ZOZ. Gdy mamy do czynienia z dużą organizacją związkową zrzeszającą np. 300 członków przesłuchanie wszystkich przez Sąd nadal będzie pewnie możliwe, ale będzie zawsze bardzo czasochłonne i kosztogenne. 

Jak wynika z dotychczasowej praktyki sądów, przeprowadzanie dowodów z samych dokumentów nie zawsze jest uznawane przez sądy za wystarczające, a tym samym występuje presja na przesłuchanie świadków.

Napisz nam co myślisz! Na pewno odpowiemy :)

Administratorem Twoich danych jest Kibil i Wspólnicy Sp. K. Przeczytaj jak przetwarzamy Twoje dane osobowe: polityka prywatności

Chcesz mieć dostęp do naszych artykułów wcześniej?

Włącz darmową subskrypcję. Obiecujemy tylko ciekawy content!*

Artykuły na stronie publikujemy po upływie miesiąca. Bądź na bieżąco z tym co w prawie piszczy! Dostęp do najświeższych artykułów mają tylko osoby, które wypełniły formularz subskrypcji. Zapisz się wypełniając formularz.

 

Żadnych reklam, żadnego spamu.

*

Administratorem Twoich danych jest Kibil i Wspólnicy Sp. K. Przeczytaj jak przetwarzamy Twoje dane osobowe: polityka prywatności

Kibil i Wspólnicy Sp.K.

ul. Poznańska 11 / 5b

00-680 Warszawa

  • White LinkedIn Icon
  • White Facebook Icon

zadzwoń: